Over MuziekGeluk de IGNAR-methode en mijzelf
Hoe het begon
Tijdens de zorg voor mijn moeder met Alzheimer ben ik intuïtief muziek gaan inzetten. Ik dacht eerlijk gezegd dat iedereen dat deed: mantelzorgers, ziekenhuizen, woonzorgcentra. Achteraf gezien was dat naïef.
Het inzicht kwam toen mijn vader en ik werden geïnterviewd voor een boek over Alzheimer. De schrijfster zei: wat jullie doen is bijzonder. Muziek wordt in de dementiezorg vooral gebruikt als entertainment, niet als zorghulpmiddel, zoals jullie dat doen.
Die opmerking bleef hangen. Mijn wens werd: dat iedereen die zorgt voor iemand met dementie dezelfde steun van muziek kan ervaren als wij thuis.
Nu nog zegt mijn vader “zonder de muziek hadden we de zorg thuis niet volgehouden” Muziek gaf mijn moeder houvast. Het hield de sfeer warm en prettig.
Het gaf mijn vader en mij gespreksonderwerpen. Bovenal bleef muziek ons contactmiddel met mijn moeder, ondanks haar dementie. En dat gun ik iedereen.
Van intuïtie naar methodiek
Vanaf dat moment ben ik me volledig gaan verdiepen in Alzheimer, dementie, muziek en het brein: boeken, documentaires, wetenschappelijke studies. Die kennis heb ik gecombineerd met mijn eigen praktijkervaring.
Zo is, ruim tien jaar geleden, de MuziekGeluk-methodiek ontstaan. In de jaren daarna is deze organisch doorontwikkeld, gevoed door trainingen, nieuwe inzichten uit de wetenschap en gesprekken met zorgprofessionals, partners, kinderen en specialisten.
Wat doet de MuziekGeluk-methode?
De MuziekGeluk-methodiek biedt een dementieondersteuning gebaseerd op datgene wat níet door dementie wordt aangetast.
Vanuit de muziek die blijft – én de bijbehorende herinneringen – krijg je concrete handvatten en tools om ondersteuning te bieden die:
Dit heeft grote voordelen: De ondersteuning blijft werken tot het einde, omdat zij gebaseerd is op datgene wat niet wordt aangetast door dementie en omdat ze voortkomt uit de persoon met dementie zelf.
Hierdoor blijven eigen regie en waardigheid behouden. Er wordt niet vóór iemand gekozen of bepaald; de persoon met dementie is de gids. Zo ontstaat er een dementieondersteuning waar iedereen blij van wordt.
Activerend, betrokkenheid en zelfvertrouwen bevorderend
De MuziekGeluk-methode biedt handvatten om bezigheden en activiteiten te vinden waarvan de patronen in het brein bekend zijn én blijven.
Passende activiteiten zijn voor iemand met dementie van groot belang: ze geven betekenis aan de dag, bieden houvast en iets om handen.
Deze activiteiten creëren ruimte en vrije tijd voor de ondersteuner en houden de persoon met dementie actief betrokken bij het dagelijks leven. Daarnaast dragen zij bij aan het behoud van zelfvertrouwen en eigenwaarde.
2. Herkenbare omgeving creeren
Met de MuziekGeluk-methode kun je een omgeving creëren die blijvende herkenning en houvast geeft aan iemand met dementie.
Wanneer door dementie de herkenning van de omgeving verdwijnt, kunnen verwarring, angst en onrust ontstaan.
Degene met dementie kan dan op zoek gaan naar zijn “thuis”, met als gevolg: dwalen, onbegrepen gedrag of zelfs agressie – allemaal uitingen van een roep om hulp: waar ben ik, wat moet ik, help me.
De MuziekGeluk-methode geeft je de tools om een thuishoekje te creëren wat blijvende herkenning biedt, omdat het is gebaseerd op datgene wat níet wordt aangetast door dementie.
Een herkenbare en vertrouwde omgeving is van cruciaal belang voor iemand met dementie. Het geeft emotionele rust, stimuleert herinneringen en ondersteunt communicatie. (Førsund et al., 2018)
Zorg-gerichte afspeellijsten
De MuziekGeluk-methode geeft je de tools om bij dementie de juiste muziek te vinden en daaruit playlisten samen te stellen die de dementie-ondersteuning lichter en gemakkelijker maken.
Deze playlisten vergroten, contact, bieden gesprekstof en geven gevoelens van veiligheid, huiselijkheid en geborgenheid aan degene met dementie – misschien wel het mooiste geschenk dat je kunt geven aan iemand die zoveel moet verliezen.
Onderzoek laat zien dat het gericht inzetten van muziek het welzijn verbeterd van zowel degene met dementie als van diens zorgverlener. (Hanser et al., 2011)
Daarnaast geven gepersonaliseerde playlisten de mantelzorgers tijd voor zichzelf. (Kulibert et al., 2018)
De IGNAR Methode
Een eerbetoon aan mijn moeder
Op het moment dat de methodiek breder werd dan alleen muziek, was er behoefte aan een passender naam.
Dat werd: IGNAR – mijn naam, die mijn moeder heeft ‘gevonden’ in het Noorse boek Het geslacht Bjørndal.
De naam is een eerbetoon aan mijn moeder, van wie ik veel heb geleerd en waarvan delen zijn terug te vinden in de methodiek.
Bijvoorbeeld: de mens zien, zijn uniekheid erkennen, respect tonen voor ieder individu, het besef koesteren dat in het kleine het schoonste schuilt, en weten dat het de kleine dingen zijn die de grote doen ontstaan.
Zo ver zijn we nu:
Een methodiek ontwikkeld vanuit de zorg voor mijn moeder, een boek uitgebracht, een training ontwikkeld over de inzet van muziek in de laatste levensfase en een training over het inzetten van muziek na een CVA, waarmee revalidatie sneller en beter verloopt.
En de reis gaat verder
Het boek wordt vertaald, er komt een boek voor zorgprofessionals die werken in de dementiezorg, en ik ben gestart met het schrijven van een nieuw boek over hoe sporters muziek doelgericht kunnen inzetten om hun fysieke en mentale prestaties te verbeteren.
Wil je ontdekken wat MuziekGeluk-methode voor jou kan betekenen?
Bekijk de trainingen of bestel het boek Muziek als bondgenoot bij dementie.