Hans Becker de toekomst van mensgerichte zorg
Hans Becker is een van de meest invloedrijke zorgvernieuwers van Nederland. Zijn zorgfilosofie, gebaseerd op levenskunst, eigen regie en menselijk geluk, vormt de basis voor een toekomstbestendige en mensgerichte ouderenzorg. Ontdek hoe zijn visie Humanitas transformeerde en hoe deze naadloos aansluit bij de MuziekGeluk-methodiek.
Hans Becker – Levenskunst als fundament voor toekomstbestendige zorg.
Een zorgfilosofie die menselijk geluk centraal stelt.
Prof. dr. H.M. Becker, bijzonder hoogleraar Humanisering van de Zorg en voormalig directeur van Humanitas Rotterdam, ontwikkelde een zorgvisie die inmiddels internationaal wordt erkend als een van de meest invloedrijke innovaties in de ouderenzorg.
Zijn uitgangspunt is radicaal eenvoudig: zorg vertrekt niet vanuit systemen en protocollen, maar vanuit de mens en diens leefwereld.
In een veilige, plezierige omgeving behouden ouderen ongeacht hun beperkingen zoveel mogelijk de regie over hun eigen leven, lichaam, woning en financiën.
Door actief te blijven deelnemen aan het gewone leven ervaren zij betekenis, eigenwaarde en levensvreugde.
Beckers fundamentele vraag luidt dan ook: Hoe bevorder je menselijk geluk bij iedereen die woont en werkt binnen de leefwereld van een zorginstelling?
Kernpunten van Beckers zorgfilosofie
Beckers visie rust op tien samenhangende pijlers:
- Ja-cultuur
Uitgaan van wat wél kan in plaats van wat niet mag. Vertrouwen, ruimte en menselijkheid staan centraal. - Eigen regie
Mensen behouden zeggenschap over hun leven en dagelijkse keuzes. - Leefwereld vóór systeemwereld
Het dagelijks leven is leidend; regels ondersteunen, ze bepalen niet. - Menselijk geluk als doel van zorg
Zorg bevordert welzijn, betekenis en levensvreugde. - Levenskunst
Het vermogen om, ondanks beperkingen, het leven als waardevol te blijven ervaren. - Actieve betrokkenheid
Bewoners blijven deelnemen aan het gewone leven en de samenleving. - Wederkerigheid
Mensen blijven niet alleen ontvanger, maar ook gever van zorg. - Levensbestendige woonomgeving
De omgeving ondersteunt autonomie, veiligheid en herkenning. - Vertrouwen boven controle
Relaties zijn belangrijker dan protocollen. - Zorg als relatie, niet als product
Zorg ontstaat in verbinding tussen mensen, niet in systemen.
Levenskunst op leeftijd – een standaardwerk
In zijn boek Levenskunst op leeftijd presenteert Hans Becker deze visie in volle breedte. Het werk groeide uit tot een standaardwerk in de ouderenzorg en verscheen sinds 2003 in meerdere edities.
Door veranderende zorginzichten werd het volledig geactualiseerd en heruitgegeven onder de titel Zorg zonder zorgen.
Het boek is een must-read voor zorgprofessionals, bestuurders en iedereen die gelooft dat zorg menselijker kan en móet.
Ignar Rip ontmoet Hans Becker
Bij een oude radio in het herinneringsmuseum van Humanitas Rotterdam die programma’s uit de jaren ’50 afspeelde bleef ik even staan.
“Dit was mijn idee,” zei een stem achter mij.
Het bleek de zus van Hans Becker.
Tien minuten later zat ik tegenover de man wiens boeken ik had gelezen, wiens zorgfilosofie wereldwijd bekend is en die zonder overdrijving tot de grootste zorgvernieuwers van Nederland behoort.
We spraken over muziek, dementie en de MuziekGeluk-methodiek.
Hij luisterde aandachtig en zei:
“Dit is interessant. Dit had ik eerder moeten weten.”
Het klikte onmiddellijk misschien omdat we allebei Rotterdammers zijn, doeners, aanpakkers, en omdat we hetzelfde uitgangspunt delen:
menselijk geluk staat boven systemen en regels.
Leiderschap dat verandering mogelijk maakt
De transformatie van Humanitas is onlosmakelijk verbonden met het persoonlijk leiderschap van Hans Becker. Onafhankelijk, tegendraads en diep mensgericht.
Hij combineert enorme daadkracht en lef met een open, informele manier van communiceren. Zijn filosofie draagt hij eenvoudig, consequent en herhalend uit en precies daardoor geeft hij mensen richting en focus.
Becker confronteert medewerkers met zijn uitgangspunten en stuurt actief op het naleven ervan. Want echte verandering ontstaat pas wanneer het verhaal, zoals hij zelf zegt, in de muren van het gebouw gaat zitten.
Pas dan wordt het onderdeel van het dagelijks denken, voelen en handelen.
Wat ooit door zijn vader “misère-eilanden” werd genoemd, transformeerde Becker tot plekken waar het goed toeven is en waar mensen waardig oud worden kleine stukjes paradijs op aarde.
MuziekGeluk in het verlengde van Beckers visie
De filosofie van Hans Becker vormt ook een belangrijke inspiratiebron voor de MuziekGeluk-methodiek. Beide vertrekken vanuit dezelfde kern: de leefwereld en de mens staat centraal, niet het systeem.
Waar Becker levenskunst, eigen regie en menselijk geluk als fundament van zorg benoemt, vertaalt MuziekGeluk deze uitgangspunten naar een concrete, dagelijks toepasbare praktijk.
Muziek wordt daarbij ingezet als zorghulpmiddel dat mensen opnieuw verbindt met zichzelf, met anderen en met hun omgeving.
Persoonlijke muziek ondersteunt eigen regie, activeert herinneringen, bevordert betrokkenheid en versterkt het gevoel van betekenis en waardigheid precies die waarden waarop Beckers zorgvisie rust.
Zo wordt zorg opnieuw wat zij in wezen is: een relationeel proces, geworteld in vertrouwen, menselijkheid en levensvreugde.
Adieu Hans
Jij durfde te staan voor de rechten van de oudere, zorgafhankelijke mens.
Want is het niet vreemd
dat, wanneer we oud zijn,
anderen over ons gaan beslissen?
Beslissingen uit angst.
Angst voor consequenties.
Angst voor de gevolgen.
Dus leggen we alles vast in regels, voorschriften en protocollen —
zodat, als het misgaat, niemand verantwoordelijk is.
Is dat niet heerlijk. Is dat niet lekker veilig.
Maar die verstikkende protocollen
leggen mensen aan een ketting.
Een keurslijf.
Geen ruimte meer voor een advocaatje, een wijntje,
of gewoon een schaaltje appelmoes.
Zo werden – en helaas worden – zorginstellingen misère-eilanden.
Eigen regie. Geluk. Plezier.
Geen dictatuur van de diëtist.
De ogen van de barman als medicijn.
Care in plaats van cure.
Dat was jouw motto.
Als echte Rotterdammer bracht je het niet alleen in woorden, maar vooral in daden.
Ik ben dankbaar dat ik je meerdere keren mocht ontmoeten en je ondernemerschap van dichtbij heb mogen zien in Residence Roozendael.
Ondernemen op het randje van de chaos.
Je deed het. Je kreeg het voor elkaar.
Zelfs toen je al dik over de zeventig was.
De laatste keer dat ik je sprak, vroeg ik:
Wanneer doet een zorginstelling het goed?
Je antwoord was simpel:
Als bewoners bezoek krijgen.
Want dat is wat ze willen.
Bezoek. Gesprek. Leven. Erbij horen.
Daarom hamerde je op diversiteit.
Rijk, arm, wit, gekleurd, hetero, homo.
Reuring in de tent. Conversatie. Menselijkheid.
Je zei altijd:
de zorg heeft meer ondernemers nodig en minder managers.
Ik zeg:
de zorg heeft meer Hans Beckers nodig —
doeners met oog voor wat echt telt,
die weten dat gelukkig zijn belangrijker is
dan veilig opgeborgen zijn.
Vanavond eet ik reerug met Sancerre
en vier ik jouw leven.
Dankbaar dat ik je heb mogen kennen.
Proost 🥂