Erik Scherder en de kracht van muziek in het brein
Erik Scherder is een toonaangevend neuropsycholoog die wetenschappelijk aantoont waarom muziek zo’n krachtige invloed heeft op het menselijk brein. Zijn onderzoek laat zien hoe muziek geheugen, taal, beweging, pijnbeleving en welzijn positief beïnvloedt – met bijzondere betekenis voor dementiezorg. De MuziekGeluk-methodiek vertaalt deze inzichten naar de dagelijkse praktijk.
Waarom muziek werkt in het brein
Neuropsycholoog Erik Scherder heeft als geen ander zichtbaar gemaakt waarom muziek zo’n krachtige invloed heeft op het menselijk brein.
Zijn wetenschappelijke werk laat zien dat muziek niet alleen emoties oproept, maar diepe neurologische processen activeert die essentieel zijn voor geheugen, taal, beweging, pijnbeleving en welzijn.
Waar Erik Scherder uitlegt waarom muziek werkt, laat de MuziekGeluk-methodiek zien hoe je deze kennis in de dagelijkse zorgpraktijk toepast.
Muziek verbindt het brein
Onderzoek van Scherder toont aan dat muziek de verbindingen versterkt tussen:
- Geheugen
- Taalgebieden
- Motoriek
- Zintuiglijke verwerking
- Emotionele centra
Wanneer mensen luisteren naar muziek waar zij van houden, ontstaan er nieuwe en sterkere netwerken in de hersenen.
Zelfs bij mensen met dementie worden diep liggende patronen opnieuw geactiveerd. Dat verklaart waarom zij vaak beter contact maken, zich begrepen voelen en intuïtief aanvoelen wat hun verzorger bedoelt.
Muziek bij dementie, autisme en hersenletsel
Scherders werk laat zien:
- Mensen met dementie krijgen herinneringen en emoties terug via muziek.
- Kinderen met autisme leren zich via muziek beter uiten.
- Mensen na een herseninfarct kunnen met muziek hun spraak verbeteren.
Zelfs in ziekenhuizen wordt muziek inmiddels ingezet tegen pijn, stress en angst – bijvoorbeeld ter voorbereiding op operaties. Alle reden dus om muziek veel vaker als zorghulpmiddel te gebruiken.
Muziek, beweging en het brein
De Franse geriater Yves Rolland toonde aan dat mensen met Alzheimer die regelmatig bewegen, aantoonbaar minder snel achteruitgaan.
Daarom is bewegingsmuziek een vaste pijler binnen de MuziekGeluk-methodiek.
Persoonlijke voorkeur
Niet elke muzieksoort werkt voor iedereen hetzelfde. Scherder laat zien dat muziek die iemand niet prettig vindt stress kan verhogen.
Maar zodra iemand luistert naar muziek waar hij of zij van houdt, ontstaan er krachtige samenwerkingen tussen meerdere hersengebieden, waaronder de prefrontale cortex – cruciaal voor denken, plannen en emotieregulatie.
Daarom is het achterhalen van iemands persoonlijke muzikale geschiedenis essentieel in goede dementiezorg. Precies dát leer je in de MuziekGeluk-training.
Dementie: geen leeg brein maar verschrompeld brein
Scherder corrigeert een hardnekkig misverstand: bij dementie sterven niet simpelweg alle hersencellen af. Het gaat vooral om atrofie verschrompeling. Veel hersencellen zijn nog actief en kunnen opnieuw geprikkeld worden. Beweging en muziek zijn daarbij krachtige sleutels.
Muziek, pijn en aanraking
Bij mensen met dementie wordt pijn vaak niet herkend. Toch blijkt uit onderzoek dat muziek pijn met 25–35% kan verminderen. Daarnaast blijft de tastzin tot zeer laat intact.
Aanraking, knuffelen en strelen blijven daarom vitale communicatie-middelen juist wanneer woorden verdwijnen.
Verrijkte omgeving is een beter brein
In een verrijkte omgeving – met muziek, beweging, gesprek, daglicht, buitenlucht en creativiteit – functioneren de hersenen aantoonbaar beter.
Mensen die enkel passief “hangen” of slapen zakken sneller weg in de ziekte. Muziek is daarin een van de krachtigste prikkels.
Wetenschap ontmoet praktijk
De wetenschap bewijst het. Muziek verhoogt welzijn, verbetert functioneren en vermindert lijden.
De MuziekGeluk-methodiek vertaalt deze kennis naar concrete handelingen:
- Zingen tijdens het wassen.
- Zachte muziek bij het opstaan.
- Beweging op muziek,
- Contact maken wanneer woorden verdwijnen.
Zo ontstaat zorg die niet alleen ondersteunt, maar leven toevoegt aan de dagen.
Werk je met mensen met dementie?
In de MuziekGeluk-training leer je hoe je de wetenschappelijke
inzichten van Erik Scherder vertaalt naar de praktijk.