Anneke van der Plaats pionier en inspiratiebron in dementiezorg
Anneke van der Plaats is een van de belangrijkste vernieuwers van de Nederlandse dementiezorg. Als sociaal geriater, auteur en oprichter van het BreinCollectief heeft zij decennialang richting gegeven aan mensgerichte zorg. Haar visie op gedrag, omgeving en welzijn vormt een belangrijke inspiratiebron voor de MuziekGeluk-methodiek.
Grande Dame van de Nederlandse dementiezorg
Anneke van der Plaats is zonder overdrijving een van de grote grondleggers van de moderne Nederlandse dementiezorg.
Als sociaal geriater, verpleeghuisarts, auteur en vernieuwend denker heeft zij decennialang richting gegeven aan hoe wij in Nederland kijken naar mensen met dementie.
Wat haar bijzonder maakt, is dat zij diezelfde ziekte inmiddels zelf draagt.
Door daar open over te spreken doorbreekt zij het hardnekkige taboe rond dementie en blijft zij, tot op de dag van vandaag, bijdragen aan betere zorg.
Een leven lang voorloper
Anneke werkte tot haar pensioen in 2002 als sociaal geriater en daarvoor als verpleeghuisarts. Ze liep altijd vóór de praktijk uit.
Zij richtte het eerste dagopvangcentrum voor ouderen op en ontwikkelde samen met gerontopsycholoog Ad Nouws de eerste geheugentrainingen in Nederland.
Daarnaast is zij:
- Medeauteur van De wondere wereld van dementie.
- Medeauteur van Het demente brein.
- Medeauteur van De dag door met dementie.
- Oprichter van het BreinCollectief, een netwerk van deskundigen rond mensen met hersenaandoeningen.
Ontmoetingen die blijven
Ik heb het voorrecht gehad Anneke meerdere malen te ontmoeten.
Zelfs heb ik haar in het zonnetje mogen zetten tijdens mijn theatershow “MuziekGeluk in drie bedrijven.”
Na afloop vertelde zij hoe geraakt en verrast zij was door de titel die ik haar op mijn website had gegeven.
Het zijn van die kleine momenten die iets groots bevestigen: de erkenning van een leven gewijd aan menselijkheid.
Haar visie: omgeving bepaalt gedrag
Anneke benadrukt steeds dat gedrag van mensen met dementie vrijwel nooit “probleemgedrag” is, maar een reactie op hun omgeving.
Je kunt onrust voorkomen door prikkels op de juiste manier aan te bieden.
Zij ontwikkelde het concept van beleef-plekjes: kleine, herkenbare hoekjes met zichtbare, voelbare of hoorbare prikkels – muziek, licht, objecten – die uitnodigen tot rust en beweging.
Zo stoppen mensen die te veel dwalen vanzelf om te zitten, en worden mensen die te weinig bewegen juist verleid om op pad te gaan.
Zelfs nachtelijke onrust kan verminderen door zachte bewegende lichtjes op het plafond of persoonlijke muziek in plaats van slaapmedicatie.
Angst als sleutel tot gedrag
Anneke beschrijft helder hoe dementie het denkende brein aantast, terwijl het gevoelsbrein en vooral de amandelkern (angstcentrum) dominant wordt.
Bij onverwachte prikkels schiet dit angstcentrum direct in actie:
vechten of vluchten.
Als iemand niet meewerkt, moet je niet denken: wat is die mevrouw lastig maar: wat heb ik gedaan waardoor zij zo bang is geworden?
Zorg begint volgens Anneke bij observeren, vertragen en afstemmen.
Wie dit goed doet, ziet probleemgedrag vrijwel verdwijnen en krijgt tijd terug voor echte aandacht en welzijn.
Blijvende inspiratie
Anneke van der Plaats blijft een baken van wijsheid, menselijkheid en moed. Haar denken vormt een fundament onder alles wat vandaag mensgerichte dementiezorg heet en sluit naadloos aan bij de kern van MuziekGeluk: zien wie iemand is, niet wat iemand heeft.
